Het verzamelen en oogsten van wilde medicinale planten

mand kruiden

Wildplukken, of in het Engels ‘wildcrafting’, is een manier om aan je grondstoffen voor natuurlijke medicijnen te komen. In het verleden gebeurde dit natuurlijk als vanzelf, maar de laatste 100 jaar is het in onbruik geraakt, echter de laatste jaren is er een revival gaande, en zijn er zelfs mensen die in een stedelijke omgeving hun eigen planten verzamelen. De vraag is echter of deze opleving wel enkel positief is, daarover later meer.

Echter, als je een goed onderlegde herborist bent, met respect voor de natuur en je bent in staat om je wildplukplek goed te beheren, dan is het een uitstekende manier om aan veel van je inheemse plantaardig materiaal te komen.

Wetgeving wildpluk
De wetgeving over het in het wild plukken van niet beschermde planten in Nederland, is niet duidelijk. Het beleid is nogal arbitrair. Als je op een terrein wilt plukken, is het in ieder geval zinvol, om de eigenaar van dat terrein te vinden, als het gaat om particulier terrein, dan is plukken verboden, dit geldt ook voor het plukken in beschermde natuurgebieden, in beide gevallen geldt wel, dat je soms toestemming kunt krijgen om te oogsten. Vertel dat je een herborist (in opleiding) bent en goed op de hoogte van wat beschermd is en wat niet, mogelijk kun je een deal maken met de eigenaar, door bijvoorbeeld zelfgemaakte producten gemaakt van planten aan de eigenaar van het terrein te geven, vaak vinden ze dat ook leuk.

Het oogsten in openbare, niet beschermde gebieden is toegestaan, maar ook daar kun je soms voor vervelende verrassingen komen te staan, door een overijverige ambtenaar.

Uiteraard mag je beschermde planten niet plukken. Het probleem daarmee is echter, dat veel planten die beschermd zijn, in bepaalde gebieden wel weer veel voorkomen, een goed voorbeeld is Maretak (Viscum album), die in Nederland alleen in Zuid-Limburg voorkomt, maar wel in grote hoeveelheden.

De Flora – en Faunawet
De Flora- en faunawet bevat een aantal verbodsbepalingen om er voor te zorgen dat in het wild levende soorten zo veel mogelijk met rust worden gelaten.
• Artikel 8: Het is verboden beschermde planten te plukken, te verzamelen, af te snijden, uit te steken, te vernielen, te beschadigen, te ontwortelen
of op enigerlei andere wijze van hun groeiplaats te verwijderen.
• Artikel 9: Het is verboden beschermde dieren te doden, te verwonden, te vangen, te bemachtigen of met het oog daarop op te sporen.
• Artikel 10: Het is verboden beschermde dieren opzettelijk te verontrusten.
• Artikel 11: Het is verboden nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen van beschermde dieren te beschadigen, te
vernielen, uit te halen, weg te nemen of te verstoren.
• Artikel 12: Het is verboden eieren van beschermde dieren te zoeken, te rapen, uit het nest te nemen, te beschadigen of te vernielen.
• Artikel 13: Het is verboden planten of producten van planten, of dieren dan wel eieren, nesten of producten van beschermde dieren te koop te
vragen, te kopen of te verwerven, ten verkoop voorhanden of in voorraad te hebben, te verkopen of ten verkoop aan te bieden, te vervoeren, ten
vervoer aan te bieden, af te leveren, te gebruiken voor commercieel gewin, te huren of te verhuren, te ruilen of in ruil aan te bieden, uit te
wisselen of tentoon te stellen voor handelsdoeleinden, binnen of buiten het grondgebied van Nederland te brengen of onder zich te hebben.
• Artikel 14, eerste lid: Het is verboden dieren of eieren van dieren in de vrije natuur uit te zetten.
• Artikel 14, tweede lid: Het is verboden planten behorende tot bij algemene maatregel van bestuur aangewezen soorten in de vrije natuur te planten
of uit te zaaien.

Hieronder tref je de link aan van in Nederland wettelijk beschermde planten:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_wettelijk_beschermde_planten_in_Nederland

Daarnaast is er nog een Rode Lijst, van planten die mogelijk een gevaar lopen, maar niet wettelijk beschermd zijn, ik vind zelf dat er op deze lijst planten staan, zoals Duizendblad (Achillea millefolium), die echt geen gevaar lopen, maar ter kennisgeving:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Nederlandse_Rode_Lijst_%28planten%29

Ik laat het aan je eigen geweten over, en het is verder voor je eigen risico. Wel geef ik aanwijzingen hoe je zo natuurvriendelijk als mogelijk kunt plukken.

Ethiek voor de wildplukker
Als herborist ben je afhankelijk van de natuur (dit geldt overigens voor iedereen), en heb je de verantwoordelijkheid om op een goede manier met je grondstoffen om te gaan en met de natuur waarin je grondstoffen groeien. Niet alleen jij maakt gebruik van planten, maar ook talloze dieren en microorganismen. Planten hebben een sleutelpositie in ecosystemen en jij als mens bent slechts een onderdeel van dit hele systeem, waarbij aangetekend moet worden, dat de natuur uitstekend zonder mensen kan, maar mensen niet zonder natuur. Wees dus nederig!

In mijn eigen ervaring is het zo, dat als je vaste plukterreinen hebt, je invloed als wildplukker wel degelijk zichtbaar is. Als ik bijvoorbeeld een jaar relatief veel pluk van een bepaald kruid, dan is het kruid het jaar daarop minder aanwezig, dit hersteld zich binnen een jaar, maar het is wel iets om rekening mee te houden.

Momenteel is wildplukken erg in de mode, op FaceBook kun je groepen vinden die zich hiermee bezighouden en er is zelfs een wildpluk Wikipedia (overigens is deze niet van een goede kwaliteit) en een site die plukplekken van bepaalde kruiden doorgeeft (iets wat aan alle kanten niet klopt). Het resultaat is, dat een groep mensen die zich daar eigenlijk niet mee zouden moeten bezighouden, dit wel doen.

Wat ik nu ga zeggen, zal voor een aantal mensen niet zo aardig klinken..maar als je een goed terrein hebt gevonden, waar je planten kunt plukken, hou die plek dan voor jezelf, vertel het niet aan derden, op deze manier kun je de plek veel beter beheren en je eigen invloed controleren. Daarbij komt ook, dat ik van mening ben, dat het wildplukken van planten een bezigheid is, waar je moeite voor moet doen, niet alleen om ze te vinden, maar ook om de planten te herkennen en ze op de juiste manier te gebruiken, het is een ambacht, dat je onder de knie moet krijgen. Ik heb niet zo’n hoge dunk van mensen die zonder er enige moeite voor te doen, planten plukken in het wild, omdat het in de mode is…hipsterplukkers…noem ik ze maar even, of de groep ‘wat is dit, en wat kan ik er mee?’.

Voor verschillende plantendelen gelden andere beheerregels:

Wortels
Wortels heb je in diverse soorten, grofweg gezegd zijn er wortels van planten die zich niet voortplanten via worteluitlopers, bijvoorbeeld veel een – en tweejarige planten. Als je deze wortels oogst, dan is het klaar met de plant, hij is voorgoed verwijderd. Er zijn niet zo heel veel een – en tweejarige planten waarvan de wortel medicinaal gebruikt worden, maar bijvoorbeeld Grote Klis (Arctium lappa), is een voorbeeld van een plant, waar dit wel het geval is. Ook meerjarige planten kunnen deze wortels hebben, zoals Griekse Alant (Inula helenium) of Karmozijnbes (Phytolacca americana) etc.
Hou hier rekening mee, als je deze planten oogst, als er een enkel exemplaar staat, laat je ze staan, staan er meer, oogst dan een enkele plant. Een aantal veelgebruikte medicinale planten hebben een kruipende wortelstok, ook wel een rhizoom genaamd, dit soort planten herstellen zich weer, als je een deel van de wortel verwijdert en de rest weer terug in de aarde plant, groeit hieruit weer een nieuwe plant. Een aantal voorbeelden van dergelijke medicinale planten zijn Gewone Smeerwortel (Symphytum officinale), Paardenbloem (Taraxacum officinale), Grote Brandnetel (Urtica dioica), Klein Hoefblad (Tussilago farfare) en Groot Hoefblad (Petasites hybridus). Als je dergelijke planten oogst voor hun wortel, plaats dan een stuk wortel terug, over een paar jaar kun je een mooie nieuw exemplaar oogsten.


Grote Smeerwortel, heeft een rhizoom, na het oogsten van de wortel, plaats je een stukje wortel terug en de plant kan weer groeien

Boomblad
Bomen hebben bladeren nodig om fotosynthese te beoefenen, ze vormen dus een essentieel onderdeel van de plant. Pluk als je boomblad oogst, nooit alle bladeren van een boom (is ook vrij lastig), maar verspreidt het plukken over meerdere bomen van dezelfde soort. Pluk ook geen blad van hele jonge boompjes, jonge bomen zijn net als jonge mensen en dieren, extra kwetsbaar, en hebben al hun blaadjes nodig om groot te worden.


Berkenblad, in het voorjaar op zijn best

Bessen
Bessen zorgen voor de voortplanting van de betreffende boom of struik, ze bevatten zaden, die weer nieuwe bomen of struiken creëren. Daarnaast vormen alle bessen die wij als voeding en medicijn gebruiken, ook voeding voor dieren, zoals vogels, maar ook zoogdieren en insecten. Er is een relatief makkelijke regel voor het plukken van bessen. Pluk alleen die bessen waar je zonder hulpmiddel bij kan. Laat de rest voor de dieren en voor de voortplanting van de soort. Als je wat langer bent, is dat natuurlijk in je voordeel.


Bramen, plukken wanneer rijp

Bast
De bast van een aantal inheemse bomen wordt medicinaal gebruikt, zoals Eikenbast (Quercus spp.), Wilgenbast (Salix spp.), Gelderse Roos (Viburnum opulus) e.a. Over het algemeen wordt de bast van jonge takken gebruikt, dus niet de bast van de stam, als je die oogst, loop je een grote kans op verwondingen van de boom, waardoor de boom kan sterven, bovendien is deze bast minder medicinaal actief. Oogst uiteraard niet alle jonge takken van de boom, maar verspreidt het oogsten van bast over meerdere bomen.

Bovengrondse delen
Pluk alleen planten, die in ruime hoeveelheden op het terrein te vinden zijn en laat de rest staan. Uiteraard pluk je alleen wat nodig is.

Hars
Harsen van naaldbomen zijn medicinaal sterk actief. Ze worden geproduceerd als de plant verwondt raakt, door bijvoorbeeld een storm of als een tak op een andere manier verwijderd wordt, of als een dier van de bast zou eten, de boom produceert ze om zichzelf te beschermen tegen ziekteverwekkers. Als een boom net hars heeft geproduceerd, heeft de boom de substantie ook nog werkelijk nodig, de hars is dan nog zacht, laat deze hars zitten. Hars die al een tijdje op de boom zit, is hard en heeft verder geen nut meer voor de boom, deze kun je met een scherp mes verwijderen, zonder dat je de boom beschadigd.

dennenhars
Dennenhars, hier nog zacht

Bloemen
Bloemen zijn nodig voor de voortplanting van de plant. Als je alle bloemen verwijderd, dan heeft de plant minder kans om zich voort te planten. Pluk dus nooit alle bloemen van een plant, maar laat wat over, zodat de plant zaad kan vormen. Pluk als je alleen de bloemen nodig hebt, niet de hele plant en oogst ook hier van meerdere planten.

Zaad en noten
Een aantal zaden en noten van wilde planten kunnen medicinaal gebruikt worden, oogst niet alles, maar zorg dat je een aantal zaden en noten helpt verspreiden in de naaste omgeving van de plant op een gunstige plek.

Paddenstoelen
Eetbare en medicinale paddenstoelen kun je alleen oogsten als je echt zeker weet wat je doet, veel soorten lijken erg op elkaar, zowel eetbare als zwaar giftige. Als je paddenstoelen oogst, dan snij je ze met een scherp mes, vlak boven de grond af, zodat je het mycelium niet beschadigd, dit geeft de paddenstoel de kans om te blijven bestaan en volgend jaar weer nieuwe vruchtlichamen (paddenstoelen) te produceren, schudt de sporen uit de hoed, hierdoor kan de paddenstoel zich weer verder verspreiden.

Overige plantvriendelijke tips
- Tincturen zijn extracten van planten in ethanol en/of glycerol (glycerine), je hebt aanmerkelijk minder plantmateriaal nodig voor een tinctuur, dan
voor een infuus of decoct, dit maakt tincturen milieuvriendelijker dan infuseringen.
- Zorg voor scherpe messen en ontsmet deze met alcohol, voordat je naar een andere plant gaat, om daar plantendelen van te oogsten.

Determineren van soorten
Het is uitermate belangrijk om te weten wat je doet, als je wilde planten plukt. Hier moet je kennis over verkrijgen. Als je niet van jongs af aan met wilde planten bent bezig geweest, dan kan dit best lastig zijn, zoals ik dat heb ervaren van leerlingen, die pas tijdens het volgen van de opleiding van Herba Sanitas, zich bezig gingen houden met medicinale planten. Als je nieuw bent op dit gebied, en alleen een paardenbloem en een madeliefje kunt herkennen, dan heb je veel te doen en veel in te halen, dit kan alleen door in de natuur te zijn en met planten te werken.

Een aantal tips
1. Koop een goede plantengids (flora). Er zijn veel verschillende plantengidsen op de markt. Als je nieuw bent op het gebied van wilde planten, dan
raad ik je aan om te beginnen met een eenvoudige gids, die bijvoorbeeld planten indeelt aan de hand van kleur of aan de hand van de bloeitijd.
Bijvoorbeeld deze: http://www.bol.com
/nl/p/grote-plantengids-op-kleur/666753174/
of deze http://www.bol.com/nl/p/anwb-flora-gids-voor-nederland-en-vlaanderen/1001004002057719/ . Als je
wat meer vertrouwd bent met familiekenmerken van planten, dan zijn standaardwerken als de Heukels http://www.bol.com/nl/p/heukels-flora-van-nederland/1001004002630987/ heel
geschikt. Omdat het wel een gezeul is, zijn er ook moderne oplossingen, zoals de app van Heukels: https://itunes.apple.com/nl/app/flora-nl-heukels-interactieve
/id376975111?mt=8
. Kijk eerst op Marktplaats of bij je lokale kringloopwinkel, voordat je een duur boek aanschaft, vaak kun je hier heel goed
terecht. Hou er wel rekening mee, dat botanische namen van planten kunnen veranderen in de loop van de tijd, door nieuwe wetenschappelijke
inzichten. Goede websites om te helpen met determineren zijn target="_blank">http://soortenbank.nl/ en target="_blank">http://wildflowerfinder.org.uk/ .
2. Ga eens mee met een gids van het IVN, deze mensen organiseren door het hele land natuurwandelingen, en kunnen je veel vertellen over wilde planten:
https://www.ivn.nl/
3. Leer familiekenmerken van plantenfamilies, dit zal het zoeken naar de juiste soort aanzienlijk vereenvoudigen en bovendien zal het voorkomen dat je
bijvoorbeeld de meestal giftige nachtschadenfamilie niet herkent.
4. Leer de botanische namen van planten, deze zijn internationaal hetzelfde en daardoor wordt de hoeveelheid informatie die je over medicinale planten
kunt vinden aanmerkelijk groter.
5. Gebruik je ogen, handen en neus, soms lijken planten erg op elkaar, en kun je slechts door kleine verschillen uitmaken met welke plant je te maken
hebt, zeker als de plant nog niet bloeit, hiervoor kun je meerdere zintuigen gebruiken.
6. Teken planten, hierdoor kijk je veel zorgvuldiger naar een plant en leer je verschillen goed kennen. Dit kan ook als je weinig tekentalent hebt,
het gaat niet om het resultaat, maar om het kijken.
7. Als je de ambitie hebt om een goede herborist te worden, dan is het zeker in het begin een goed idee om je bij 1 plant tegelijk te houden, besteedt
een week aan het goed leren kennen van een plant, droog ze, verwerk ze en noteer je bevindingen.
8. Wees op de hoogte van de bekende instinkers, zo lijken veel Schermbloemigen erg op elkaar, zowel de nuttige eetbare en medicinale soorten zoals
Grote Engelwortel (Angelica archangelica), Wilde Peen (Daucus carota) e.a., maar ook zeer giftige soorten als de Gevlekte Scheerling (Conium
maculatum) en Waterscheerling (Cicuta virosa).
9. Vertrouw alleen informatie van experts. Er zijn inmiddels op FaceBook tal van groepen die zich bezighouden met wilde planten, als je in dergelijke
groepen een foto plaatst van een plant, om deze te helpen determineren, dan volgt er een stormvloed aan reacties, heel veel van deze reacties zijn
niet correct en diegene die wel kloppen, verdrinken in de onzin die geroepen wordt, zeker als de groepen niet goed gemodereerd worden. Wees hier
dus voorzichtig mee en vertrouw alleen informatie van mensen, die bewezen hebben verstand van wilde planten te hebben.
10. Stop niets in je mond, als je niet weet wat het is! Ik ben er niet verdrietig om, als je door een giftige plant of paddenstoel wordt omgelegd,
omdat je zo stom bent om een kruid dat je niet kent op te eten. Weer een halve zool minder…maakt de planeet een stuk lichter.
11. Als je echt gegrepen bent door medicinale planten, volg dan de opleiding van Herba Sanitas! Hier leer je niet alleen inheemse wilde planten te
oogsten, maar ook te verwerken tot echte medicijnen en verstandig toe te passen, naast kruiden van over de hele wereld.

Hoe kies je een goede oogstplek?
Voordat je gaat wildplukken, is het zaak om er zeker van te zijn dat de plek waar je oogst, aan een aantal voorwaarden voldoet.
- Er mag geen industriële activiteit in de nabijheid plaatsvinden, een afstand van minstens 5 km van dergelijke plekken is aan te bevelen.
- Er mag geen intensieve landbouw in de nabijheid plaatsvinden, grootschalige veeteelt of het niet-biologisch telen van voedsel.
- Je moet op minstens 30 meter van een grote weg of spoorweg oogsten.

Een aantal kenmerken van een schoon milieu
- Weinig menselijke activiteit
- Gevarieerde natuur, veel verschillende planten, het gezang van vogels, sporen van dieren.
- Een schone geur
- Aanwezigheid van korstmossen. Korstmossen zijn zeer gevoelig voor luchtvervuiling, ze hebben geen wortels en leven uitsluitend van regen en lucht.
Korstmossen zijn een teken van een relatief schoon milieu.
- De aanwezigheid van een rijk bodemleven, zichtbaar zijn in ieder geval regenwormen, maar er zijn veel meer minuscule vormen van leven, die wijzen
op een schoon milieu.

Korstmos
Korstmos

Een aantal kenmerken van een vervuild milieu
- Veel menselijke activiteit
- Weinig variatie in planten – en dierenleven.
- Stank
- Veel algengroei in water in de nabijheid van de plukplek, duidt op de aanwezigheid van fosfaten, die nog steeds veel in de intensieve landbouw
worden gebruikt.
- Lage PH-waarden in de bodem
- Arm bodemleven

industrie
Geen goed plekkie

‘Vervuilde’ planten
Een aantal planten staan erom bekend dat ze zware metalen en chemicaliën uit de bodem halen, deze zijn, als ze op vervuilde plekken staan, zeker niet te gebruiken. Onder deze planten vallen bekende medicinale kruiden als Grote Brandnetel (Urtica dioica), Braam (Rubus fruticosus) en Heermoes (Equisetum arvense).

Het oogsten van diverse plantendelen

Bovengrondse delen
Er zijn geen vaste regels voor de perfecte oogsttijd van de bovengrondse delen van kruiden, ieder kruid, en zelfs ieder deel van een kruid, kan zijn eigen perfecte oogsttijd hebben. In de monografieën van Herba Sanitas, staat dit tijdstip duidelijk aangegeven. Deze ‘perfecte’ oogsttijd, is van generatie op generatie herboristen overgeleverd, en na wetenschappelijk onderzoek, blijkt dat deze tijdstippen een basis kennen in de stofwisseling van de plant. De actieve inhoudsstoffen in een individueel kruid kunnen per uur, per dag, per maand en per seizoen verschillen en staan ook onder invloed van bodem – en weersomstandigheden, en de hoeveelheid licht die de plant ontvangt.

Er zijn wel wat algemeenheden te noemen, maar hou er rekening mee, dat zoals in alles in de wereld van kruidengeneeskunde, er vele uitzonderingen zijn op de regel.

Aromatische kruiden uit de Lipbloemenfamilie met relatief zacht blad, zoals muntsoorten (Mentha spp.), Citroenmelisse (Melissa officinalis), Saliesoorten (Salvia spp.), Basilicumsoorten (Ocinum spp.), oogst je voor de bloei, als de planten gaan bloeien, dan verliezen de planten snel hun aroma.
Aromatische kruiden uit de Lipbloemenfamilie die wat meer struikachtig zijn en hardere bladeren hebben zoals Rozemarijn (Rosmarinus officinalis), Echte Tijm (Thymus vulgaris), kun je zowel voor als tijdens de bloei oogsten. Uitzonderingen zijn bijvoorbeeld Hondsdraf (Glechoma hederacea), Witte Dovenetel (Lamium album), Lavendelsoorten (Lavandula spp.) en Hartgespan (Leonurus cardiaca), deze oogst je tijdens de bloei.


Hondsdraf oogst je tijdens de bloei

Planten waarvan je zowel bloem als blad oogst, zoals Sint Janskruid (Hypericum perforatum), Kaasjeskruid (Malva spp.), Goudsbloem (Calendula officinalis), Driekleurig Viooltje (Viola tricolor), Echte Kamille (Matricaria chamomilla) en anderen, oogst je uiteraard tijdens de bloei. De bloemen oogst je apart voor bijvoorbeeld een oliemaceraat.

Kruiden als Grote Brandnetel (Urtica dioica), Zevenblad (Aegopodium podagraria), oogst je voor de bloei.

Wilde kruiden zoals Lievevrouwebedstro (Galium odoratum), Kleefkruid (Galium aparine) oogst je tijdens de bloei.

Vogelmuur (Stellaria media), Paardenbloem (Taraxacum officinale), Smalle en Grote Weegbree (Plantago lanceolata en major), kun je voor en tijdens de bloei oogsten.

Je kunt het beste bovengrondse plantendelen oogsten op een droge en zonnige dag.

Bloemen
Van een aantal kruiden worden of alleen de bloemen geoogst of men maakt van de bloemen een apart oliemaceraat.

Van Echte Kamille (Matricaria chamomilla), Goudsbloem (Calendula officinalis), Paardenbloem (Taraxacum officinale), Madeliefje (Bellis perennis), oogst je de bloemen als deze volledig geopend zijn. Dit geldt ook voor de bloemen van Heemst (Althea officinalis), Kaasjeskruid (Malva spp.), Toortssoorten (Verbascum spp.).

De bloesem van Vlier (Sambucus nigra) oogst je als deze volledig geopend zijn en bedekt met stuifmeel.

Bloemen oogst je wanneer het warm weer is, als er veel bijen vliegen, dan is dat het moment om bloemen te oogsten.

Bast
Bast van bijvoorbeeld Gelderse Roos (Viburnum opulus), Eik (Quercus spp.), Wilg (Salix spp.) oogst je in het late voorjaar en de vroege zomer (mei/juni). Neem takken met een maximale doorsnee van 3 cm.

Blad van bomen en struiken
Oogst je het beste in het voorjaar, dan is het gehalte aan mineralen en vitaminen en andere inhoudstoffen het grootst. Uitzondering is de Ginkgo (Ginkgo biloba), hiervan oogst je de herfstbladeren.

Het beste kun je boomblad oogsten wanneer het mooi, droog weer is.

Wortels
Wortels van vaste planten
Wortels van vaste medicinale planten worden doorgaans in de herfst geoogst, de planten hebben dan al hun energie opgeslagen in de wortel. Van een aantal planten kun je de wortel zowel in het voorjaar, als in de herfst oogsten, al zijn er wel verschillen in inhoudsstoffen. Een aantal composieten hebben in het voorjaar een hoog gehalte aan bitterstoffen in de wortel en in de herfst een hoog gehalte aan inuline, afhankelijk van je voorkeur, oogst je in het voorjaar of in de herfst (of beiden en dan voeg je ze later samen), voorbeelden van dergelijke planten zijn Paardenbloem (Taraxacum officinale), Cichorei (Cichorium intybus).

Daarnaast zijn er wortels van vaste planten die geoogst worden, die in de vroege lente bloeien en in de loop van de zomer, min of meer weer verdwijnen en dus in de herfst onzichtbaar zijn. Je kunt dit oplossen door in het voorjaar een merkteken bij de plant te zetten, bijvoorbeeld een stokje in de grond steken, denk aan Klein Hoefblad (Tussilago farfare).

Wortels van tweejarige planten
Tweejarige planten leven twee jaar, in het eerste jaar is de plant zichtbaar met alleen blad, in het tweede jaar bloeit de plant en daarna sterft hij af. Het beste kun je de wortels van deze planten oogsten in de herfst van het eerste jaar of in de lente van het tweede jaar. Je kunt dan denken aan kruiden als Grote Klis (Arctium lappa) en Grote Engelwortel (Angelica archangelica).


Grote Klisoogst

Zaden
Als de zaden rijp zijn en makkelijk loslaten van de plant.

Je kunt zaden het beste oogsten wanneer het droog en warm weer is.

Noten en bessen
Heel makkelijk…als de noten en bessen rijp zijn. Uitzondering zijn de bolsters van de Walnoot (Juglans regia), dit je kunt gebruiken voor een overheerlijke notenlikeur of voor de kleurstoffen (zwart), deze oogst je in juni.

Hars
Zoals gezegd dient hars om de boom te beschermen tegen infecties, nadat deze verwond is geraakt. Verwijder alleen hars die al verhard is.

Berkensap
Alleen in het hele vroege voorjaar tappen, als de sapstroom net op gang komt en dan niet meer dan een liter per boom.

En wat mooie woorden:

“We need the tonic of wildness…At the same time that we are earnest to explore and learn all things, we require that all things be mysterious and unexplorable, that land and sea be indefinitely wild, unsurveyed and unfathomed by us because unfathomable. We can never have enough of nature.”

Henry David Thoreau, Walden: Or, Life in the Woods

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Comments are closed.