Klavertjes, niet alleen voor de bijen


Rode Klaver – Trifolium pratense

“Tikke takke tone,
het varkentje in de bomen,
het paardje in de haver
het koetje in de klaver
het schaapje in het groene gras
het eendje in de waterplas
het visje in het netje
het kindje in het bedje.”

Wiegenliedje

Rode Klaver is zo´n bescheiden, veel voorkomend plantje, de meeste mensen kennen het wel, en herkennen het als klaver, maar zijn zich niet bewust dat dit kleine kruid, onverhoede krachten in zich heeft. Het is een typisch voorbeeld van verborgen kruidenkracht, of vooral je liever voordoen dan je bent….

Zo zorgt Rode Klaver ervoor, dat grote en kleine grazers, als zij veel van de plant eten, minder vruchtbaar worden, dit doet de plant met fyto-oestrogenen, stoffen die veel overeenkomst vertonen met lichaamseigen oestrogeen, met als gevolg dat er minder belagers zijn voor de klavers. Een staaltje van biologische oorlogsvoering wat zich afspeelt onder onze neus, maar waar wij niets van merken. Later meer over die fyto-oestrogene werking en hoe je deze ook positief kunt inzetten.

Rode Klaver en andere klaversoorten hebben een rijke geschiedenis en kennen een bijzondere betekenis in verschillende culturen en tijdvakken.

De Keltische druïden zouden een grote verering hebben gehad voor de Klaver, men vertelt dat St. Patrick (5de eeuw) door middel van een Klaverblad (Shamrock), het mysterie van de Heilige Drie-eenheid aan de Ieren uitlegde.


Sint Patrick met Shamrock

Nog steeds vieren de Ieren over de hele wereld St. Patricks-Day (17 maart), waarbij ze zich opsmukken met bosjes klaver. Niet alleen de heidense Kelten beschouwden drie als een heilig getal, ook de Christenen kende het getal drie een bijzondere betekenis toe. In de Joods-Christelijke context wemelt het van het getal drie: de Heilige Drievuldigheid, de drie zonen van Adam en Noe, het offer van Abraham, dat bestond uit drie driejarige dieren, de verrijzenis van Lazarus en Christus na drie dagen etc.

Vroeger werden klavers veel gebruikt als grafbeplanting, als symbool van nieuw leven na de verrijzenis. In de Middeleeuwen was de Klaver het symbool van oprecht verlangende liefde. In het kaartspel is de aanwezigheid van de Klaver geen toeval, evenals de symbolen voor Heer, Vrouw en Boer heeft het een zinnebeeldige betekenis. Het zou de symbolist Etienne Chevalier zijn geweest die het Klaverblad in het kaartspel introduceerde en daarmee het Vlierblad uit het wapen van Agnes Sorel wilde voorstellen, Roland van Roncevaux werd de Klaverboer, Sansouci (een scheldnaam) werd de Klaverheer, en La Tromperce, zinspelend op Isabeau van Beieren werd de Klavervrouw. Het Klavertjevier is een algemeen gelukssymbool, ook zou het vinden van een Klavertjevier helderziendheid veroorzaken.

Binnen de kruidengeneeskunde heeft de Rode Klaver een rijke geschiedenis, in een recept in de Tempel van Aesculapius op het Griekse eiland Kos, staan ook Klavers vermeld, naast Venkel, Anijs en Tijm, het werd beschouwd als middel tegen de beten van giftige dieren. De Syrische koning Antiochius III (241-187 v. Chr.) zou volgens de overlevering het kruid hebben gebruikt tegen een giftige beet. Plinius de Oudere, heeft het uitgebreid over de anti-gifwerking van Klavers. In de kruidenboeken uit de Renaissance komen allerlei Klaversoorten voor. Ook binnen de Chinese geneeskunde werd/wordt Rode Klaver toegepast.

Dit kleine krachtpatsertje heeft ook een interessante botanie.

Het is een plantje afkomstig uit de Vlinderbloemenfamilie, een vast plantje, maar kortlevend. De wortel is breed en vertakt, het plantje heeft een rechtopstaande of aan de top opgaande stengel. De groene behaarde bladeren zijn drietallig (soms dus vier), omgekeerd ovaal en tweemaal zo lang als breed. Ze vertonen soms lichtere vlekken. De lange paarsrode bloempjes staan bijeen in dichte, bolvormige bloemhoofdjes, onder de hoofdjes zitten een paar blaadjes die als omwindsel dienstdoen. De bestuiving geschiedt uitsluitend door hommels. De vrucht is een peul, die aan de top verdikt is. Rode Klaver wordt ongeveer 12 tot 70 cm hoog, de bloeitijd is van mei tot september.

Medicinaal en culinair worden de bloemhoofdjes gebruikt, het best kun je deze oogsten tijdens het hoogtepunt van de bloei, dit moet je gewoon goed in de gaten houden, bloeien er veel klavers tegelijk en zien ze er goed uit op een schone plek, dan zijn ze oogstbaar.


Rode Klaverbloemen, klaar voor verdere verwerking

De bloemen bevatten:
- carbohydraten
- fenolische glycosiden (inclusief trifoliine)
- isoflavonoiden (zoals genisteïne, biochanine A, daidzeïne en formononetine, deze hebben alle vier een milde oestrogene activiteit, dat maakt Rode Klaver in potentie een interessant kruid bij het behandelen van hormonale stoornissen en bij de behandeling van kankersoorten die onder hormonale invloed kunnen ontstaan, zoals borstkanker en eierstokkanker)
- flavonoiden
- saponinen
- salicylaten
- cumarinen
- cyanogenische glycosiden
- etherische olie
- vetten
- mineraalzuren
- harsen
- vitaminen

De belangrijkste werkingsgebieden zijn het hormoonstelsel en de huid.

Rode Klaver bevat hormonaal werkende isoflavonoiden. Met name bij vrouwen in de overgang kan dit kruid zijn nut bewijzen als een milde oestrogeenvervanger. Diverse klachten die kunnen ontstaan tijdens de menopauze kunnen zo worden opgevangen. Reguliere oestrogeenvervangers werken vaak te sterk en verstoren het evenwicht, waardoor er een verhoogd risico ontstaat op het ontstaan van bepaalde kankersoorten die onder invloed van een te hoog oestrogeengehalte of een overgevoeligheid voor oestrogeen kunnen ontstaan. Bij andere klachten die ontstaan door een te hoog oestrogeengehalte of een overgevoeligheid van oestrogeen kunnen de fyto-oestrogenen van Rode Klaver dienen als een inhibitor van het lichaamseigen oestrogeen. Fyto-oestrogenen doen dit door zich te binden aan de oestrogeenreceptoren in het lichaam, het lichaamseigen oestrogeen kan zich daardoor niet meer binden en verdwijnt uit het lichaam, hierdoor daalt uiteindelijk het oestrogeengehalte in het lichaam. Ook bij de preventie van prostaatkanker zou Rode Klaver van nut kunnen zijn, deze kankersoort wordt getriggerd door een overgevoeligheid voor testosteron.

Rode Klaver is een uitstekende bloedreiniger, dit werkt vooral door op de huid. Vooral kinderen met eczeem in combinatie met astma hebben veel baat bij het gebruik van Rode Klaver. Ook bij volwassenen met een chronische huidaandoening kan het kruid van nut zijn. Een van de beste middelen voor kinderen met huidproblemen, een zeer veilig middel bij eczeem bij kinderen, ook bij andere chronische problemen als psoriasis, ook bij volwassenen een goed middel. De combinatie saponinen en salicylaten zorgt voor dit bloedreinigende en ontstekingsremmende effect.

Rode Klaver heeft een expectorante werking. Het is vooral bij kinderen een goed kruid bijziekten die gepaard gaan met veel hoestklachten.

Rode Klaver bevat een hoog gehalte aan isoflavonen zoals genisteïne, deze hebben zwakke oestrogene eigenschappen. Rode Klaver is echter nog niet zo uitgebreid onderzocht als soja. Maar net als soja, zou men het kunnen toepassen bij hormoongevoelige typen kanker als borstkanker en prostaatkanker. Genisteïne remt de angiogenese (vorming van bloedvaten) van kankertumoren. Een andere inhoudsstof van Rode Klaver, biochanine-A lijkt in vitro een aantal carcinogene effecten te remmen. Het inzetten van Rode Klaver bij kanker moet altijd in overleg met een medisch specialist of dietist, en in overleg met een herborist die weet waarover hij/zij spreekt. Als er al gebruik wordt gemaakt van reguliere hormonale middelen mag je rode klaver niet inzetten.

Klaverbloemen kunnen zelf verwerkt worden tot een aantal producten.

De gedroogde en verse bloemen zijn gewoon lekker als thee, ook voor kinderen. Besef wel de medicinale werking, dus het is niet voor iedere dag.

Het zelf maken van Rode Klavertinctuur
Vul een schone pot met alcohol van minstens 35% en doe daar de vers geoogste Rode Klaverbloemen in tot net onder de rand van de vloeistof, deksel erop. Laat dit minstens 2 maanden staan op een donkere plek, iedere dag schudden. Afzeven en doe de tinctuur in een donkere fles met naam van het kruid en de oogst – en botteldatum erop. Na ongeveer 2 maanden afzeven en bottelen.

Het zelf maken van Rode Klaversiroop
- 1 liter water gekookt water
- 500 gr bloemen
- 1 kilo suiker
Kook het water en giet deze over de vers geoogste Rode Klaverbloemen, laat dit een kwartier trekken en zeef dan zorgvuldig af. Kook de verkregen thee in met de suiker tot een siroop. Bottelen in met soda gereinigde flessen.

Hoestsiroop voor kinderen
- 50 gr Rode Klaverbloemen
- 50 gr Klaproosbloemblaadjes
- 50 gr tijm
- 50 gr zoethout
- 1 liter water
- 1 kilo suiker of honing (dit laatste alleen als het om een siroop gaat voor kinderen boven de 1 jaar)
Doe eerst het zoethout in het water en laat deze 20 minuten zacht koken, doe vervolgens de overigen ingredienten erbij en laat nog 10 minuten koken. Afzeven en laten inkoken met de suiker of de honing tot siroopdikte. Bottelen in met soda gereinigde flessen.

Oliemaceraat Klaverbloemen
Vers geoogste bloemen overgieten met een plantaardige olie en dit afgesloten zes weken laten staan, de eerste dagen af en toe laten ademen, door de deksel open te laten. Daarna afzeven en verder bottelen en verwerken bijvoorbeeld in een zalf of creme. Zeer geschikt voor kinderen.

Rode Klaver op olie

Bloemensalade
- 250 gr veldsla of waterkers
- 2 bosuitjes in ringen gesneden
- 10 Rode Klaverbloemen (haal de vlinderbloemen uit elkaar)
- 10 Oost-Indische Kersbloemen
- de lintbloemen van 5 Goudsbloemen
- 10 Driekleurige Viooltjes
- 30 ml zonnebloemolie
- 2 eetlepels sinaasappelbloesemhoning
- 10 ml sinaasappelsap
- peper en zout
Vermeng de sla met de uitjes en de bloemen. Maak een dressing van de zonnebloemolie, de honing en het sinaasappelsap. Maak deze op smaak met peper en zout. Vermeng door de salade. Lekker bij krieltjes in de zomer.

Contra-indicaties
Sommige onderzoeken tonen aan dat het in zeer grote hoeveelheden consumeren van klaver geboorteafwijkingen kan veroorzaken aan mannelijke embryo’s.

Interacties
Net als alle hormonaal werkende kruiden, kun je medicinale doseringen beter vermijden als er al gebruik wordt gemaakt van reguliere hormonale middelen.

Bijwerkingen
Het is bekend dat koeien die grote hoeveelheden klaver eten verminderd vruchtbaar zijn. Soms is Rode Klaver aangetast door een schimmel, helaas is dit met het blote oog bijna niet te zien. De plant ontwikkeld dan een giftige indolizidine alaloide genaamd slaframine, mensen kunnen deze klavers beter vermijden. Deze alkaloide wordt echter wel onderzocht op een antidiabetische en een anti-AIDS-werking.

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply