Maarts Viooltje, Lieflijke Lentebode

Het Maarts of Welriekend Viooltje (Viola odorata) is een van die plantjes die aangeven dat het voorjaar nu echt is aangebroken.

Dit beeldschone viooltje is een vaste plant, ze komt dus ieder jaar terug in de tuin, als ze het naar haar zin heeft. Het is een kruid, dat ook wat schaduw aankan en het goed doet in de bostuin. Ze worden niet hoger dan 20 cm. Onder de grond bevindt zich een dikke wortelstok, die soms ook boven de grond uitkomt. In het vroege voorjaar wordt de bladrozet met donkere gekartelde hartvormige blaadjes naar boven. Bijna tegelijkertijd verschijnen de bloemen, die meestal paars zijn, maar er zijn ook witte, roze en lila variaties. De bloemen hebben een lang steeltje en zijn vreemd genoeg steriel. In een later stadium ontwikkelen zich bloemen die iets minder opvallend zijn, maar wel vruchtbaar.

Een kenmerk van de bloemen is de bijzondere Viooltjesgeur, die zich laat omschrijven als licht, zoet, lieflijk, snoepjesachtig. Bijzonder is dat je als je aan de plant snuffelt, deze geur maar enkele seconden waar kan nemen. Daarna moet je even wachten, opnieuw ruiken en dan ruik je het weer. Dit is te wijten aan de stof ionine, die de geurzin even verdoofd, nadat de geur is ingeademd.

In het wild kun je het Maarts Viooltje tegenkomen onder heggen, bij struweel,  beschaduwde bosranden of halfopen plekken in het bos.

De zaadjes worden door mieren verspreid, daarnaast kan de plant zich ongeslachtelijk voortplanten door middel van uitlopers.

Delen van de plant worden zowel medicinaal, culinair en cosmetisch gebruikt.

De bladeren en de bloemen worden in het voorjaar geoogst en de wortel in de herfst.

Deze plantendelen bevatten alkaloiden, glycosiden, saponinen, methylsalicylaat, slijmstoffen en vitamine C. (Kumar, V. et al, 2015)

De wortels en bovengrondse delen bevatten tevens 30 cyclotiden, waaronder violacine A.(Vishal, A. et al, 2009)

Waterextracten van het Maarts Viooltje geven de aanwezigheid van anthocyaninen aan. (Ebrahimzadeh, M. A. et al, 2010)

Zowel de bladeren als de bloemen bevatten etherische olie. In de bladeren wordt het grootste deel van de etherische olie bepaald door butyl-2-ethylhexylfthalaat (30,10%) en 5,6,7,7a-tetrahydro-4,4,7a-trimethyl-2(4H)-benzofuranon (12.03%). Daarnaast bevat de etherische olie macrocyclische peptiden, ethylhexanoaat, 2-methoxy-3-(1-methylethyl)pyrazine, 4-ethylbenzaldehyde, β-fenethylformaat, pent-1-en-3-ol, 2-methoxy-3-(2-methylpropyl) pyrazine, 3-methylbut-2-enal, (2E,6Z)-nona-2,6-dienol, cis-rose oxide, trans-rose oxide en 3,5,5-trimethylcyclohex-2-enone, (E,E)-hepta-2,4-dienal, hexanoinezuur, limoneen, tridecan en eugenol. Er bestaan diverse chemotypen, dus de samenstelling kan per regio verschillen. (Stojković, D. et al, 2011), (Monadi, A. et al, 2013), (Karnick, C.R. et al, 1996), (Kloss, J. 2001)

Van de bladeren wordt een etherische olie bereidt. In het geval van de bladeren gaat het om een absolue met een donkergroene kleur  en een aards en kruidig aroma, met een ondertoon van Orriswortel. Dit absolue is behoorlijk prijzig, maar wel in de handel. De geur van de bloemen is zeer moeilijk te vangen, als vervanger wordt Orriswortel (Iris germanica x florentina) gebruikt, die na een aantal jaren van droging een geur afscheid die sterk aan Viooltjes doet denken.

De meeste producten die je kunt kopen met de geur of smaak van Viooltjes zijn gearomatiseerd met of Orriswortelextracten of met een kunstmatig parfum.

Het Maarts Viooltje heeft een lange geschiedenis als medicinale plant, traditioneel werd het gebruikt voor klachten van het zenuwstelsel als slapeloosheid en ‘overspannen zenuwen’ en tegen een kater. Ook een effect tegen kanker werd vaak toegeschreven aan het kruid.

Wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van het kruid wijst op een antioxidante werking. (Vishala, A. et al, 2009), (Khattak, S.G. et al, 1985), (Lindholm, P. et al, 2002)

De positieve effecten op het zenuwstelsel, waarvoor het kruid traditioneel wordt ingezet worden deels bevestigd door onderzoek, zo vertoonde een bladextract in dieronderzoek een sedatieve werking.  (Ebrahimzadeh, M.A. et al, 2010)

Ook vertoont het kruid diuretische, laxerende, bloeddrukverlagende, LDL-verlagende, antibacteriele, antiparasitaire, ontstekingsremmende koortsverlagende effecten. (Estaji, A. et al, 2012), (Mabundza, M. et al, 2010), (Cantliffe, D.J. 1991), (Zarrabi, M. et al, 2013), (Siddiqi, H. S. et al, 2012), (Göransson, U. et al, 2004), (Al-Heali, F. M. et al, 2006), (Lindholm, P. et al, 2002), (Koochek, M. H. et al, 2003)

In vitro hebben extracten van het kruid inderdaad anticarcinogene eigenschappen, cycloviolacine O2 (cyo2), een van de cyclotides uit het Maarts Viooltje heeft een antitumor effect en veroorzaakt celdood door membraan-permeabilisatie. Ook andere cyclotiden hebben cytotoxische eigenschappen tegen bepaalde vormen van borstkanker. (Lindholm, P. et al, 2002), (Carpenter, W.J. et al, 1991), (Gerlach, S. L. et al, 2010)

 

 

Bronnen

 

 

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Comments are closed.