Root Beer!

Root Beer is zo Amerikaans als baseball en rock & roll, maar met een aanmerkelijk langere geschiedenis.

De belangrijkste ingredienten, Sassafraswortel (Sassafras albidum) en Sarsaparillawortel (Smilax spp.) werden door de Native Americans al verwerkt in allerlei drankjes en decocten, zowel voor de lekkere smaak, als voor de medicinale werking. Aan deze wortels ontleent de drank dan ook zijn naam..Wortelbier.

De eerste Europese kolonisten in het Noord-Amerika van de 17de eeuw zagen het gebruik van de wortels van deze planten door de inheemse bevolking en met hun uit Europa meegebrachte bierbrouwkennis, ontstond ‘Root Beer’.

Omdat ieder huishouden zo’n beetje hun eigen bier brouwde, zijn er vele recepten overgeleverd, maar Sassafras en Sarsaparilla zijn er altijd in te vinden, naast meer Europese kruiden en Aziatische specerijen.

Deze traditionele Root Beers waren/zijn meestal zwak alcoholisch of alcoholvrij.

Aan het eind van de 19de eeuw ontwikkelde een apotheker uit Philadelphia, Charles Elmer Hires het eerste grootschalig geproduceerde commerciele Root Beer, Hires Root Beer. Hires was een quaker en sterk gekant tegen alcoholgebruik. Hij bracht de drank in de handel als alternatief voor bier en noemde het “the greatest health-giving beverage in the world.” Deze claim is ietwat overdreven, maar lekker is het wel!

Hij verkocht ook een kruidenmix voor Root Beer, o.a. bestaande uit Sarsaparilla, Sassafras, Zoethout, Berk, Jeneverbes, Hop en Gember.

De kenmerkende smaak van Root Beer is afkomstig van de wortel van Sassafras, een inheemse boom in Noord-Amerika, tegenwoordig bevat commercieel Root Beer echter geen Sassafras, maar is de wortel vervangen door het blad van Wintergreen/Bergthee (Gaultheria procumbens)

Sassafras

De reden is dat in de jaren 60 van de 20ste eeuw werd ontdekt dat de stof safrol, die zich in Sassafras bevindt, carcinogeen is en leverkanker kon veroorzaken. Dit zorgde ervoor dat de FDA, de Amerikaanse warenwet het gebruik van het kruid in commerciele Root Beers in 1964 verbood. Bij de labtesten die gebruikt werden om de carcinogeniteit van safrol te testen, kregen ratten enorme hoeveelheden geisoleerde safrol, in doseringen waarvoor een mens minstens 35 flesjes Root Beer per dag zou moeten drinken. En zo lekker is het nu ook weer niet…

Een tikje overdreven dus, zeker als je je realiseert dat andere ingredienten die veel gebruikt worden in Root Beer, zoals Nootmuskaat en Kaneel ook aanzienlijke hoeveelheden safrol bevatten, en tenslotte werd de wortel al eeuwenlang gebruikt door de inheemse inwoners van Noord-Amerika, zonder dat er problemen waren.

Sassafraswortel

Een vervanger voor Sassafras werd gevonden in het blad van Wintergreen (overigens in grote hoeveelheden ook een kruid, dat problemen kan geven), en Acaciabast, die beiden een soortgelijke smaak hebben en tegenwoordig is er ook safrolvrije Sassafras op de markt.

Commercieel Root Beer wordt tegenwoordig geproduceerd door het pompen van kooldioxide in een zoet, verdund kruidenextract of een extract van kunstmatige smaakstoffen, terwijl traditioneel Root Beer een fermentatieproces ondergaat, wat zorgt voor extra gezonde eigenschappen.

Er zijn zowel alcoholvrije, als alcoholhoudende versies, minder zoete en mierzoete root beers en variaties met en zonder koolzuur.

Root Beer is eenvoudig te bereiden, het enige probleem in Nederland is om goede kwaliteit Sassafras en Sarsaparilla te vinden. Een aantal adressen vind je onder dit artikel.

Allereerst zorg je dat je een goed recept hebt, nou is ieder root beer recept anders, het is net als Hollandse Erwtensoep en Surinaamse Pom, iedere familie maakt het net even verschillend, dit is heel fijn, want als je een ingredient mist, vervang je het door iets anders, zoals er maar Sassafras en Sarsaparilla in zit, dus relax!

Een aantal kruiden en specerijen die veel gebruikt worden in root beer en hun eventuele vervangers:

De basis

- Amerikaanse Vogelkers (Prunus serotina) > bij ons ook bekend als Bospest, ooit geintroduceerd in Nederland vanuit Noord-Amerika, nu een plaag. Je gebruikt de bast (deze moet echt meekoken, anders krijg je last van de cyanide bestanddelen in dit deel van de plant. De smaak is wel uniek, een beetje amandelachtig. Je kunt dit vervangen door wat Marechino-kersen mee te koken of een druppel amandelaroma (ja, dit is smokkelen met kunstmatige smaakstoffen)
- Berk (Betula spp.) > diverse Berkensoorten kunnen gebruikt worden, meestal gaat het om berkenwater, maar ook hars wordt gebruikt, dat laatste lijkt mij minder gezond.
- Grote Kliswortel (Arctium lappa) > makkelijk te vinden bij diverse online Nederlandse leveranciers of zelf oogsten. Ik zou deze wortel zelf niet toepassen, vanwege het iets slijmerige karakter.
- Paardenbloemwortel (Taraxacum officinale) > makkelijk te vinden bij diverse online Nederlandse leveranciers of zelf oogsten. Geeft een bittere kick aan je Root Beer.
- Sarsaparilla (Smilax spp.) > de wortel van diverse soorten wordt gebruikt zoals Smilax regelii en Smilax glyciphylla. Essentieel bestanddeel voor Root Beer.
- Sassafras (Sassafras albidum) > zowel de wortel, als de bast worden gebruikt, beiden bevatten safrol, wat ook de smaak geeft, maar de wortel is zoeter en smakelijker. Essentieel bestanddeel van Root Beer.
- Wintergreen/Bergthee (Gaultheria procumbens) > zowel de bessen als de bladeren van deze plant worden gebruikt, meestal als er geen Sassafras in de bereiding te vinden is. In Nederland als gedroogd kruid lastig te vinden, maar de plant is makkelijk te kweken in je tuin en is vooral rond de kerst op de markt, omdat het veel verwerkt wordt in kerststukjes, de vraag is echter of deze planten niet zijn behandeld met chemicalieen.
- Yerba santa (Piper auritum) vooral in meer zuidelijk bereidde Root Beers.
- Zoethoutwortel (Glycyrrhiza glabra) te vervangen door Steranijs of Anijs

Sarsaparilla

Toegevoegde specerijen

- Anijszaad (Pimpinella anisum) > als vervanger van Zoethout
- Cassia (Cinnamomum aromaticum) > armeluiskaneel, maar als je niets anders hebt, prima, niet teveel vanwege de overheersende smaak.
- Ceylonkaneel (Cinnamomum verum) > de lekkerste kaneel, niet teveel, overheerst snel
- Citroenrasp (Citrus limon) > trekt de hele boel qua smaak omhoog, essentieel ingredient
- Chocola (Theobroma cacao) is vrij vettig, wat meestal niet goed werkt met fermenteren zoals dat gebruikelijk is in root beer, wat jammer is.
- Fenegriek (Trigonella foenum-graecum) > ook weer slijmerig, waarschijnlijk toegevoegd vanwege de bittere smaak.
- Gemberwortel (Zingiber officinale) > belangrijke smaakmaker, niet vergeten.
- Hop (Humulus lupulus) > voor een bittere biersmaak, kun je ook vervangen door andere bittere kruiden, zoals Paardenbloemwortel of Jeneverbes.
- Jeneverbes (Juniperus communis) > geeft een frisbittere smaak, niet teveel toevoegen.
- Kardemom (Elettaria cardamomum) > de zwarte zaden uit de groene peulen, niet teveel toevoegen
- Kruidnagel (Syzygium aromaticum) > in zeer kleine hoeveelheden, overheerst snel
- Munt (Mentha ssp.) > diverse soorten kunnen worden gebruikt
- Nootmuskaat (Myristica fragrans) > in zeer kleine hoeveelheden, overheerst snel
- Piment (Pimenta dioica) > goede vervanger van Kruidnagel, Nootmuskaat en Kaneel
- Sinaasappelrasp (Citrus sinensis) > trekt de hele boel qua smaak omhoog, essentieel ingredient
- Spar (Picea spp.) > de hars van verschillende soorten word in kleine hoeveelheden gebruikt in root beer. Lastig te vinden in de winkel, maar je kunt het zelf verzamelen in het bos.
- Steranijs (Illicium verum) > als vervanger van Zoethout en eigenlijk lekkerder.
- Tonka-bonen (Dipteryx odorata) > vervanger van Vanille, met toch een geheel eigen aroma, niet teveel i.v.m. de in de boon aanwezige cumarinen.
- Vanillepeul (Vanilla planifolia) > liefst Bourbonkwaliteit, momenteel slecht te vinden, je kunt het vervangen door vanille-extract of een paar Tonka-bonen.
- Venkelzaad (Foeniculum vulgare) > kan Zoethout vervangen, wel bitterder.

Overige ingredienten

- Appelstroop > traditioneel niet in Root Beer te vinden, maar als vervanger voor Melasse is het erg smakelijk
- Citroensap > geeft een frisse nasmaak en trekt de smaak omhoog
- Dadels
- Dadelstroop > traditioneel niet in Root Beer te vinden, maar als vervanger voor Melasse is het erg smakelijk
- Honing > voor mensen die houden van de smaak van honing en geen suiker willen gebruiken, je gebruikt altijd iets meer honing dan suiker. Je hebt voor het fermentatieproces honing of suiker nodig.
- Melasse of Molasse > een stroopachtig bijproduct van de productie van suiker uit suikerriet of suikerbieten, uitstekende fermentatiestarter, vaak te vinden in grotere toko’s
- Perenstroop > traditioneel niet in Root Beer te vinden, maar als vervanger voor Melasse is het erg smakelijk
- Rozijnen
- Sinaasappelsap > geeft een frisse nasmaak en trekt de smaak omhoog
- Suiker > mag ook Kokosbloesemsuiker zijn als je daar de voorkeur aan geeft, suiker is nodig voor het fermenteren.
- Vlierstroop > traditioneel niet in Root Beer te vinden, maar als vervanger voor Melasse is het erg smakelijk.

Fermentatie

- Broodgist > geeft laag-alcoholisch Root Beer
- Biergist > geeft laag-alcoholisch Root Beer, te koop bij brouwgroothandels
- Ginger Bug > werkt via lacto-bacillen, als je het langer laat staan ontwikkelt zich een kleine hoeveelheid alcohol, anders alcoholvrij en zeer gezond. Hoe je een Ginger Bug maakt wordt ook beschreven in dit artikel.

En verder …whatever tickles your fancy

Root Beer zoals ik het heb bereid

Ik had niet alle ingredienten die ik wilde gebruiken als los kruid in huis, dus ik heb geimproviseerd. Zo had ik geen Ceylonkaneel, daarom heb ik Spekkoekkruiden en Five Spice poeder gebruikt, deze bevatten specerijen als Kaneel, Nootmuskaat, Kardemom, Steranijs, Kruidnagel en Gember. Je kunt natuurlijk deze specerijen ook los toevoegen.

In Amerikaans Root Beer wordt meestal melasse gebruikt als zoete smaakmaker, ik heb dit vervangen door Dadelstroop, wat erg goed werkt en ook een mooie rode kleur geeft (samen met de Sassafraswortel). Vanille heb ik vervangen door Tonka-bonen. Ik heb verder gewone rietsuiker gebruikt, je kunt minder gebruiken als je dat wilt, verder kun je ook honing gebruiken, in dit recept wordt dat dan 1300 gr honing. Als je graag de kwaliteit van rauwe honing wilt in je root beer, voeg de honing dan pas toe, als het extract onder de 40 graden is.

Dat mespuntje zout niet vergeten, dat helpt echt bij het op smaak brengen van het bier. Sinaasappelbloesemwater is een ingredient dat je in traditioneel Root Beer niet zult tegenkomen, maar het past er heel goed bij.

Ingredienten:

- 7 liter water
- 60 gr Sassafraswortel
- 40 gr Sarsaparillawortel
- 5 gr gevijzelde Jeneverbessen
- 3 gevijzelde Tonkabonen
- 3 el Spekkoekkruiden
- 3 el Five Spice poeder
- 5 gevijzelde Steranijsjes
- 3 cm Gemberwortel geschild en geraspt
- Mespuntje zout
- 50 gr gevijzelde Rozijnen
- 300 ml Dadelstroop
- 1 kg rietsuiker
- Rasp van 2 citroenen
- Sap van 2 citroenen
- Rasp van 2 sinaasappels
- Sap van 2 sinaasappels
- 2 el Sinaasappelbloesemwater
- Biergist

Verder heb je nodig:

- Een grote rvs-pan
- Een grote emmer
- Lege bierflesjes
- Kroonkurken
- Sulfiet
- Citroenzuur
- Een fijne zeef of kaasdoek
- Trechter
- Kroonkurkapparaat
- Als je beugelflesjes hebt, hoef je uiteraard geen kroonkurken en een kroonkurkapparaat te gebruiken.

Voorbereiding

Root beer maken is een behoorlijke onderneming die wat voorbereiding vraagt.

Allereerst zorg je dat je een brandschoon aanrecht hebt. Was je bierflesjes goed af (met de hand of afwasmachine, op een hoge temperatuur). Vul je gootsteen met heet water en doe een tl sulfiet en citroenzuur in het water en doe je bierflesjes, bierdopjes, trechter en zeef erin en laat het een kwartiertje (of langer) ontsmetten. Dit zorgt ervoor dat vreemde schimmels geen toegang hebben in het bier. Was ook je pan en emmer goed uit met wat sulfiet en citroenzuur en spoel deze goed af, zodat er geen resten sulfiet te vinden zijn.

Zorg dat al je ingredienten klaar staan, afgewogen, gevijzeld en geschild.

Bereiding

Vul je pan met het water en breng dit aan de kook met de Sassafraswortel, Sarsaparillawortel, Jeneverbessen, Tonkabonen, Spekkoekkruiden, Five Spice poeder, Rozijnen, de Steranijs, Gemberwortel en het zout.

Voeg de dadelstroop en suiker toe en los deze volledig op in de vloeistof. Laat ongeveer een kwartier zacht koken en zet dan de warmtebron uit.

Laat even uitdampen en voeg dan de rasp van de citrusvruchten en het citrussap toe.

Laat het extract verder afkoelen tot onder de 25 graden en spoel ondertussen je bierflesjes – en dopjes, zeef en trechter goed af en zet de flesjes vast neer.

Zeef dan het extract af door een fijne zeef of een schone kaasdoek in de emmer en vul vanuit de emmer de flesjes m.b.v. de trechter. Vul ze niet helemaal, laat de hals vrij, zodat de flesjes niet ontploffen door het fermenteren.

Doe nu in ieder flesje zoveel biergist als tussen je vingers past, een heel kleine hoeveelheid dus (niet meer, tenzij je Molotov Root Beer Cocktails wil maken, ik heb deze fout al voor je uitgeprobeerd) en sluit de flesjes goed af met de dopjes.

Laat een paar dagen staan bij kamertemperatuur en je bier is klaar om gedronken te worden. Dit bier zal een alcoholpercentage van rond de 2% hebben.

Root beer is erg smakelijk bij de scherpe Aziatische keuken, maar eigenlijk kan het altijd. Koel drinken.

Alcoholvrij Root Beer met een ginger bug gemaakt

Je kunt hetzelfde recept ook op een andere manier laten fermenteren, met behulp van een ginger bug.

Een ginger bug is eigenlijk een fermentatie-starter die je voor allerlei drankjes kunt gebruiken, het is gebaseerd op de lactobacillen die zich op de verse gemberwortel bevinden. Je kunt een ginger bug makkelijk zelf maken, alles wat je nodig hebt is verse gemberwortel, suiker, water, een pot met plastic of glazen deksel, een plastic lepel en goed schoongemaakte lege PET-flessen.

Bereiding

Hak de ongeschilde gemberwortel fijn en doe deze in de pot met behulp van een plastic lepel, voeg een gelijke hoeveelheid suiker toe en dek het af met een laagje water, sluit de pot af, maar niet helemaal, zodat er zuurstof kan ontsnappen, maar er geen beestjes bij kunnen komen, beestjes vinden ginger bug namelijk erg lekker. Laat staan bij kamertemperatuur.

De volgende dag herhaal je dit proces, lepel gehakte gember, lepel suiker, zorg dat dit onder het water blijft, voeg desnoods wat water toe.

Dit doe je nog 3 tot 4 keer, als het goed is, is je ginger bug aan het fermenteren geslagen, dit kun je zien aan borreltjes en wat schuim op het oppervlak. Je kunt de bug nu gebruiken als fermentatie starter, door aan een liter vloeistof ongeveer 1 el bug toe te voegen, samen met wat suiker. De vloeistof kan van alles zijn, een sterke thee, fruitsap, combinaties van beide.

De vloeistof mag niet heet zijn, kamertemperatuur is het beste.

Doe de vloeistof in een PET-fles (kleintjes zijn daarvoor erg makkelijk) en draai de dop heel goed dicht, zodat in tegenstelling tot de pot waarin de ginger bug werd bereid, nu het koolzuur niet kan ontsnappen, maar zich ophoopt in de fles, wat zorgt voor prik in je drankje.

Bewaar dit op kamertemperatuur. Het duurt meestal enkele dagen voordat je drankje voldoende is gefermenteerd. Als het sist en bruist als je een flesje opent, dan zit je goed. Je kunt de flesjes dan in de koelkast bewaren, het fermentatieproces stopt dan.

Dit kun je ook doen doen met de originele ginger bug, heb je hem niet nodig, zet hem dan in de koelkast en als je wel iets ermee wilt maken, dan haal je hem eruit, en geeft hem weer wat te eten (gember en suiker) en het proces begint weer.

Om een lacto-gefermenteerd Root Beer te krijgen gebruik je hetzelfde recept als hierboven staat beschreven, alleen doe je het extract nu in een petfles, nadat je er ginger bug aan het toegevoegd.

Proost!

Adressen

Sassafras en Sarsaparilla zijn soms te koop bij:

www.azarius.nl
www.pit-pit.com

Betere kwaliteit kun je hier vinden:

www.mountainroseherbs.com

Bronnen

- Ames, Bruce N. “Dietary carcinogens and anticarcinogens.” Science 221.4617 (1983): 1256-1264.
- Bellis, Mary The History of Root Beer
- Dietz, B; Bolton, Jl (Apr 2007). “Botanical dietary supplements gone bad.”. Chemical research in toxicology. 20 (4): 586–90
- Segelman, Alvin B., et al. “Sassafras and herb tea: potential health hazards.” Jama 236.5 (1976): 477-477.
- Smith, Andrew (August 30, 2006). Encyclopedia of Junk Food and Fast Food. Greenwood. pp. 231–232.

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Comments are closed.